خیلی ها وقتی برای اولین بار اسم « خواب مغناطیسی » رو میشنون فکر میکنن یک پدیده ی جدا و عجیب و غریبه ، در حالی که این اصطلاح در واقع یکی از قدیمی ترین نام هایی است که برای هیپنوتیزم استفاده میشده . این نام گذاری به قرن هجدهم و به فرانتس مسمر برمیگرده ، پزشکی که معتقد بود در بدن انسان نوعی « نیروی مغناطیسی نامرئی » جریان داره و با دست کشیدن روی بدن فرد یا استفاده از آهنربا میشه این نیرو رو تنظیم کرد و بیماری ها رو درمان کرد . او این روش رو «مغناطیس حیوانی» نامید .
بعدها مشخص شد که تاثیر واقعی این روش ، ربطی به مغناطیس و آهنربا نداشته و آنچه واقعاً باعث بهبود حال بیماران میشده ، همان حالت تمرکز عمیق و تلقین پذیری بوده که امروز آن را هیپنوتیزم می نامیم . به همین دلیل ، « خواب مغناطیسی » صرفاً یک نام تاریخی و قدیمی برای هیپنوتیزم است ، نه یک روش یا پدیده ی متفاوت . با این حال چون در بعضی متن های قدیمی تر یا حتی محاوره ی روزمره هنوز هم این عبارت به کار میره ، خیلی از افراد با جست و جوی «هیپنوتیزم یا خواب مغناطیسی چیست» دنبال تایید همین موضوع هستن که آیا این دو یکی اند یا نه .
نکته ی جالب این جاست که خودِ کلمه ی هیپنوتیزم هم اسم دقیقی نیست ، چون از واژه ی یونانی «هیپنوس» به معنای خواب گرفته شده ، در حالی که همان طور که در بخش قبل گفتیم ، هیپنوتیزم اصلاً خواب نیست . این نام گذاری رو جیمز بریید ، جراح اسکاتلندی ، در قرن نوزدهم پیشنهاد داد تا این پدیده رو از خرافات مربوط به مغناطیس فاصله بده و به آن یک چهره ی علمی تر بدهد ، هرچند خودش هم بعدها از این نام گذاری پشیمان شد چون باعث سوء تفاهم «خواب بودن» هیپنوتیزم شد .
هیپنوتیزم مغناطیسی چیست؟
وقتی عبارت «هیپنوتیزم مغناطیسی» رو جست و جو میکنید ، در واقع دنبال همون مفهوم مسمریسم هستید؛ یعنی روش قدیمی القای هیپنوتیزم از طریق حرکات دست روی بدن یا نزدیک آن ، بدون نیاز به صحبت زیاد . این روش امروزه در هیپنوتراپی مدرن تقریباً کنار گذاشته شده ، چون مشخص شده که تاثیرگذاری اصلی از طریق تمرکز ذهنی و کلام اتفاق می افته ، نه حرکت فیزیکی دست . با این حال هنوز در برخی سبک های نمایشی یا آموزشی به عنوان یک تکنیک تاریخی و جذاب دیداری استفاده میشه .
جمع بندی این بخش این طوره : اگر با عبارت «خواب مغناطیسی» یا «هیپنوتیزم مغناطیسی» مواجه شدید ، نگران نباشید که با پدیده ی جدیدی رو به رو هستید ، این ها فقط نام های قدیمی تر همین هیپنوتیزمی هستن که در بخش قبل درباره اش صحبت کردیم .
انواع هیپنوتیزم :
هیپنوتیزم یک روش یکسان و ثابت نیست ، بسته به هدف جلسه ، شرایط فرد و حتی محیطی که هیپنوتیزم توش انجام میشه ، به شکل های مختلفی اجرا میشه . شناخت این تنوع کمک میکنه بفهمید کدوم نوع هیپنوتیزم برای هدفی که دنبالش هستید ( درمان ، سرگرمی ، خودشناسی یا کاهش استرس ) مناسب تره .
هیپنوتیزم بالینی :
هیپنوتیزم بالینی یا هیپنوتراپی ، نوعی از هیپنوتیزمه که توسط یک متخصص روان شناسی یا روان پزشکی و با هدف درمانی انجام میشه . این نوع کاملاً چارچوب مند و علمیه و برای مسائلی مثل اضطراب ، فوبیا ، بی خوابی یا مدیریت درد مزمن استفاده میشه . تفاوت اصلی اش با هیپنوتیزم نمایشی یا سرگرمی ، همین هدف درمانی و حضور یک متخصص آموزش دیده است . اگر دوست دارید عمیق تر با این موضوع آشنا بشید ، در مقاله ی هیپنوتیزم بالینی به صورت مفصل بهش پرداختیم .
هیپنوتیزم بیدار :
شاید عجیب به نظر برسه ، اما در هیپنوتیزم بیدار برخلاف روش های معمول ، فرد به جای آرامش و بی حسی ، در حالتی از هوشیاری و انرژی بالا قرار می گیره . این روش معمولاً با فعالیت بدنی سبک (مثل راه رفتن یا انجام یک حرکت ساده) همراهه و چشم ها هم باز میمونن . از هیپنوتیزم بیدار بیشتر برای افزایش تمرکز ، اعتماد به نفس آنی یا آماده سازی ذهنی قبل از یک عملکرد مهم (مثل مسابقه یا سخنرانی) استفاده میشه .
هیپنوتیزم چشمی :
هیپنوتیزم چشمی یکی از تکنیک های القای سریعه که در آن فرد باید برای مدتی به یک نقطه ی ثابت (معمولاً بالای خط دید) خیره بشه . خیره شدن طولانی باعث خستگی عضلات چشم و در نتیجه شل شدن پلک ها میشه ، همین فرآیند فیزیکی ، به طور طبیعی ذهن رو هم به سمت آرامش و تمرکز عمیق تر میبره . این روش به خاطر سرعت بالاش ، در جلسات کوتاه مدت و حتی نمایش های هیپنوتیزم خیلی محبوبه .
هیپنوتیزم کوانتومی :
هیپنوتیزم کوانتومی یک شاخه ی جدیدتر و بحث برانگیزتره که ادعا می کنه میشه با استفاده از تکنیک های عمیق هیپنوتیزمی ، فرد رو به لایه های عمیق تر ذهن ناخودآگاه یا حتی به تجربه هایی فراتر از خاطرات روزمره (مثل آنچه برخی آن را «خاطرات زندگی گذشته» می نامند ) هدایت کرد . برخلاف هیپنوتیزم بالینی که کاملاً بر پایه ی شواهد علمی رایجه ، هیپنوتیزم کوانتومی بیشتر در حوزه ی رشد فردی و معنوی مطرح میشه و بین متخصصان درباره ی اعتبار علمی اش اتفاق نظر وجود نداره . اگر کنجکاو شدید بیشتر بدونید ، مقاله ی مستقلی درباره ی هیپنوتیزم کوانتومی توی سایت داریم .
کاتالپسی هیپنوتیزم :
کاتالپسی یکی از پدیده های جالب و در عین حال کاملاً بی خطر هیپنوتیزمیه ، حالتی که در آن عضلات فرد به طور موقت سفت و بی حرکت میمونن ، طوری که حتی نمیتونه بدون کمک هیپنوتراپیست عضو موردنظر (مثلاً بازو یا پلک) رو حرکت بده . این پدیده معمولاً به عنوان یک تست برای سنجش عمق هیپنوتیزم و میزان تلقین پذیری فرد استفاده میشه ، نه یک هدف درمانی مستقل . کاتالپسی چند دقیقه بیشتر طول نمی کشه و به محض دریافت تلقین بعدی یا پایان جلسه ، کاملاً از بین میره .
کاربرد هیپنوتیزم چیست ؟
یکی از دلایلی که هیپنوتیزم بعد از قرن ها هنوز موضوع داغیه ، همین دامنه ی وسیع کاربردهاشه . برخلاف تصور رایج که هیپنوتیزم رو فقط به سرگرمی و نمایش های صحنه ای محدود میکنه ، امروزه در بسیاری از حوزه های درمانی و روزمره ی زندگی به عنوان یک ابزار مکمل استفاده میشه .
کاربرد هیپنوتیزم در کاهش استرس و اضطراب :
شاید پرکاربردترین دلیل مراجعه ی افراد به هیپنوتراپی ، دقیقاً همین باشه . وقتی ذهن وارد حالت تمرکز عمیق میشه ، بدن هم به طور طبیعی وارد حالت آرامش فیزیولوژیک میشه ، ضربان قلب پایین میاد ، تنفس منظم تر میشه و سطح هورمون های استرس زا کاهش پیدا میکنه . هیپنوتراپیست معمولاً در این جلسات از تلقین های آرامش بخش و تصویر سازی های ذهنی (مثل تصور یک مکان امن) استفاده میکنه تا فرد یاد بگیره در موقعیت های اضطراب زای واقعی هم بتونه همین حالت آرامش رو در خودش بازسازی کنه .
کاربرد هیپنوتیزم در ترک سیگار و اعتیاد :
هیپنوتیزم برای ترک عادت های ناسالم مثل سیگار ، به این دلیل موثر واقع میشه که مستقیم با بخش ناخودآگاه ذهن (همون جایی که عادت ها شکل میگیرن) کار میکنه ، نه فقط با اراده ی آگاهانه . در طول جلسه ، تلقین هایی طراحی میشه که ارتباط ذهنی فرد با سیگار رو تغییر میده ، مثلاً به جای احساس نیاز ، حس بی میلی یا بی تفاوتی نسبت به آن ایجاد میکنه . البته لازمه ی موفقیت این روش ، انگیزه ی واقعی خود فرد برای ترک است ، هیپنوتیزم جایگزین اراده نمیشه ، بلکه مسیر رو هموارتر میکنه .
کاربرد هیپنوتیزم در کاهش درد :
از هیپنوتیزم درمانی (Hypnoanalgesia) در برخی مراکز درمانی ، حتی در کنار یا به جای برخی داروهای مسکن ، برای مدیریت درد استفاده میشه ، از دردهای مزمن مثل کمردرد و میگرن گرفته تا کاهش درد در طول برخی پروسیجرهای پزشکی کوچک . مکانیسم این تاثیر به این بر میگرده که مغز در حالت هیپنوتیزم میتونه توجه رو از سیگنال های درد منحرف کنه و ادراک فرد از شدت درد رو تغییر بده . طبیعتاً این روش برای دردهای شدید یا شرایط اورژانسی جایگزین درمان پزشکی نیست ، بلکه در کنار آن به کار میره .
فواید هیپنوتیزم :
جدا از کاربردهای درمانی مشخصی که در بخش قبل گفتیم ، هیپنوتیزم یک سری فایده ی گسترده تر و روزمره تر هم داره که خیلی ها کمتر باهاش آشنان .
یکی از فایده های مهم ، بهبود کیفیت خواب است . کسایی که با بی خوابی یا افکار مزاحم شبانه دست و پنجه نرم میکنن ، معمولاً بعد از چند جلسه ی منظم هیپنوتراپی گزارش میدن که راحت تر به خواب میرن و صبح ها با انرژی بیشتری از خواب بیدار میشن ، چون هیپنوتیزم به مغز کمک می کنه از حالت «هوشیاری تحلیلی و نگران» به حالت «آرامش پذیرا» سوییچ کنه ، همون حالتی که پیش نیاز یک خواب باکیفیته .
فایده ی دیگه ، تقویت تمرکز و حافظه است . چون در طول جلسه ی هیپنوتیزم ، ذهن تمرین می کنه که چطور حواس پرتی های بیرونی رو کنار بذاره و فقط روی یک موضوع بمونه ، این مهارت به مرور به زندگی روزمره هم منتقل میشه ، خیلی از دانشجوها و افرادی که کار ذهنی سنگین دارن ، از هیپنوتیزم برای بهبود تمرکز در مطالعه یا کار استفاده می کنن .
هیپنوتیزم همچنین روی افزایش اعتماد به نفس تاثیر قابل توجهی داره . با تلقین های هدفمند ، میشه باورهای محدودکننده ای که سال ها توی ذهن ناخودآگاه فرد جا خوش کرده اند (مثل «من نمی تونم» یا «من لایق موفقیت نیستم») رو شناسایی و به تدریج جایگزین کرد ، به همین دلیل خیلی از ورزشکارها و افراد قبل از یک رویداد مهم (مصاحبه شغلی، سخنرانی، مسابقه) از هیپنوتیزم برای آماده سازی ذهنی استفاده میکنن .
در نهایت ، خیلی از افراد هیپنوتیزم رو به عنوان یک ابزار خودشناسی هم به کار میگیرن . چون در این حالت دسترسی راحت تری به لایه های عمیق تر ذهن پیدا میشه ، بعضی وقت ها فرد میتونه به الگوهای فکری یا احساسی ای که در حالت عادی متوجه شون نمیشه ، پی ببره ، نه به این معنا که هیپنوتیزم جادویی عمل میکنه ، بلکه چون فضایی از آرامش و تمرکز رو فراهم میکنه که برای خودآگاهی عمیق تر لازمه .
هیپنوتیزم در روانشناسی :
جایگاه هیپنوتیزم در دنیای روان شناسی ، مسیر پر فراز و نشیبی رو طی کرده . برای مدت های طولانی ، به خاطر ریشه های نمایشی و تاریخی اش (همون مسمریسم که در بخش های قبل بهش اشاره کردیم) ، خیلی از روان شناسان و روان پزشکان با دیده ی تردید بهش نگاه میکردن . اما از اواسط قرن بیستم به بعد و با انجام پژوهش های علمی جدی تر ، هیپنوتیزم به تدریج جایگاه خودش رو به عنوان یک ابزار مکمل در کنار روش های اصلی روان درمانی پیدا کرد .
امروزه انجمن های معتبر روان شناسی در بسیاری از کشورها ، هیپنوتراپی رو به عنوان یک تکنیک کمکی معتبر در کنار رویکردهایی مثل رفتار درمانی شناختی (CBT) به رسمیت شناخته اند ، به این معنا که هیپنوتیزم جایگزین درمان های اصلی روان شناسی نیست ، بلکه در بسیاری از موارد در کنار آن ها و برای تسریع روند درمان استفاده میشه .
روانشناسی هیپنوتیزم :
از منظر روان شناسی ، آنچه در طول هیپنوتیزم اتفاق می افته ، مربوط به تغییر موقتی در نحوه ی پردازش اطلاعات ذهنه . در حالت عادی ، ذهن هوشیار مثل یک نگهبان عمل میکنه و هر پیام یا باور جدیدی رو قبل از پذیرفتن ، تحلیل و نقد میکنه . در حالت هیپنوتیزم ، این «نگهبان» موقتاً کمی کنار میره و اجازه میده پیام های سازنده مستقیم تر به ذهن ناخودآگاه برسن ، همون بخشی از ذهن که مسئول عادت ها ، واکنش های احساسی خودکار و باورهای عمیقه .
به همین دلیله که در روان شناسی بالینی ، هیپنوتیزم بیشتر برای مسائلی به کار میره که ریشه ی احساسی یا ناخودآگاه دارن ، نه صرفاً مسائل منطقی و آگاهانه ، مواردی مثل فوبیاها ، اضطراب های ریشه دار ، عادت های ناخواسته یا حتی پردازش برخی خاطرات ناراحت کننده . البته باید تاکید کرد که همه ی افراد به یک اندازه تلقین پذیر نیستن و میزان تاثیرگذاری هیپنوتیزم از فردی به فرد دیگه متفاوته ، عاملی که در جلسه ی ارزیابی اولیه توسط متخصص سنجیده میشه .
تفاوت هیپنوتیزم با هیپنوتراپی :
خیلی از افراد این دو اصطلاح رو به جای هم استفاده میکنن ، در حالی که یک تفاوت مهم و کاربردی بینشون وجود داره . برای اینکه رابطه شون رو ساده کنیم ، بهتره این طور بهش نگاه کنیم : هیپنوتیزم «حالت» است که فرد در آن قرار می گیره ، اما هیپنوتراپی «فرآیند» استفاده ی هدفمند از این حالت برای رسیدن به یک نتیجه ی درمانی مشخصه .
به بیان دیگه ، هیپنوتیزم به تنهایی میتونه هر شکلی داشته باشه ، حتی یک نمایش صحنه ای سرگرم کننده که در آن هدف صرفاً ایجاد سرگرمی برای تماشاگره ، هم نوعی هیپنوتیزمه . اما هیپنوتراپی همیشه یک هدف درمانی مشخص داره (مثل کاهش اضطراب ، ترک عادت یا مدیریت درد) ، توسط فردی متخصص و آموزش دیده در حوزه ی روان شناسی یا پزشکی انجام میشه و معمولاً در قالب چند جلسه ی برنامه ریزی شده و با یک ارزیابی اولیه از وضعیت فرد پیش میره .
یک تفاوت مهم دیگه هم مربوط به چارچوب حرفه ای است . یک هیپنوتراپیست معتبر ، پیش از شروع جلسه ، سابقه ی پزشکی و روانی فرد رو بررسی می کنه ، هدف مشخصی برای درمان تعریف میکنه و پیشرفت رو در طول جلسات ارزیابی میکنه ، در حالی که هیپنوتیزم به شکل عمومی و غیرتخصصی اش (مثلاً در تمرین های خودهیپنوتیزم یا اجراهای نمایشی)، فاقد این چارچوب درمانیه .
پس اگر هدف شما رفع یک مشکل مشخص روانی یا رفتاریه ، دنبال یک هیپنوتراپیست متخصص باشید ، نه صرفاً کسی که ادعای «هیپنوتیزم کردن» داره .
تفاوت هیپنوتیزم با مدیتیشن :
از بیرون که نگاه کنیم ، هیپنوتیزم و مدیتیشن خیلی شبیه هم به نظر میرسن ، در هر دو ، فرد چشم هاش رو می بنده ، در سکوت یا با صدای آروم یک نفر قرار میگیره و وارد حالتی از آرامش عمیق میشه . به همین دلیل خیلی از افراد این دو رو با هم اشتباه میگیرن ، در حالی که هدف و مکانیسم اصلی شون کاملاً متفاوته .
مدیتیشن یا مراقبه ، معمولاً هدفش «حضور در لحظه» و مشاهده ی بدون قضاوت افکار است ، فرد یاد میگیره چطور فقط ناظر افکار و احساساتش باشه ، بدون این که سعی کنه چیزی رو تغییر بده یا به ذهنش پیام خاصی بده . مدیتیشن بیشتر یک تمرین ذهنی برای افزایش آگاهی و کاهش واکنش پذیریه .
هیپنوتیزم اما دقیقاً برعکس این رویکرده ، در هیپنوتیزم ، هدف اصلی همون تلقین و تغییره . فرد وارد حالت تمرکز عمیق میشه تا پیام ها و جمله های هدفمندی (که از قبل برای یک نتیجه ی مشخص طراحی شده اند) رو به ذهن ناخودآگاهش برسونه . یعنی مدیتیشن بیشتر «مشاهده گر» است و هیپنوتیزم بیشتر «هدایت گر» .
یک تفاوت عملی دیگه هم در نقش راهنما است. مدیتیشن رو معمولاً میشه بهتنهایی و بدون هیچ راهنمایی انجام داد، اما هیپنوتراپی (بهخصوص در نوع بالینی اش) معمولاً نیاز به حضور یک متخصص داره که مسیر تلقین رو هدایت کنه ، هرچند خودهیپنوتیزم هم به عنوان یک مهارت قابل یادگیریه . در نهایت ، این دو ابزار میتونن مکمل هم باشن ، خیلی از هیپنوتراپیست ها از تکنیک های تنفسی و آرام سازی مدیتیشن ، به عنوان مرحله ی مقدماتی برای ورود راحت تر به حالت هیپنوتیزم استفاده میکنن .
چه کسانی می توانند هیپنوتیزم شوند ؟
یکی از سوال های خیلی رایج اینه که آیا هر کسی میتونه هیپنوتیزم بشه یا این موضوع فقط مختص افراد خاصیه . واقعیت اینه که تقریباً همه ی افراد سالم از نظر ذهنی ، ظرفیت هیپنوتیزم شدن رو دارن ، چون هیپنوتیزم چیزی جز یک تمرکز عمیق طبیعی نیست که همه ی ما هر روز به شکل های مختلف تجربه اش میکنیم .
با این حال ، میزان تلقین پذیری از فردی به فرد دیگه فرق میکنه . کسانی که تخیل قوی تری دارن ، راحت تر میتونن تصویرسازی ذهنی کنن یا افرادی که تمایل بیشتری به اعتماد کردن و همکاری با فرآیند دارن ، معمولاً سریع تر و عمیق تر وارد حالت هیپنوتیزم میشن . در مقابل ، کسانی که ذهن بسیار تحلیلی و مقاوم دارن یا در برابر فرآیند مقاومت زیادی نشون میدن ، ممکنه به زمان و تمرین بیشتری نیاز داشته باشن ، اما این به این معنا نیست که اصلاً نمیشه هیپنوتیزم شون کرد .
نکته ی مهم اینه که هیپنوتیزم یک همکاری دوطرفه است ، نه یک اتفاق یک طرفه که روی فرد «تحمیل» بشه . کسی که تمایلی به همکاری نداره یا نسبت به کل فرآیند بی اعتمادی زیادی داره ، به سختی وارد این حالت میشه ، چون اصلی ترین شرط ، آمادگی ذهنی و تمایل خود فرده .
معمولاً برای کودکان زیر سن مشخص ، افراد دارای برخی اختلالات روانی حاد (مثل روان پریشی فعال) یا افرادی که تحت تاثیر مواد و الکل هستن ، هیپنوتراپی توصیه نمیشه ، مگر با نظر و زیر نظر مستقیم متخصص . برای بقیهی افراد ، هیپنوتیزم یک تجربه ی امن و در دسترسه که فقط نیاز به کمی تمرین و ذهن باز داره .
عوارض هیپنوتیزم چیست؟
یکی از مسئولیت های ما در این مقاله اینه که علاوه بر فایده ها، صادقانه درباره ی جنبه های احتیاطی هیپنوتیزم هم صحبت کنیم . خبر خوب اینه که هیپنوتیزم ، وقتی توسط یک متخصص واجد شرایط و برای فرد مناسب انجام بشه ، روش بسیار امنی محسوبه و عوارض جدی و خطرناکی گزارش نشده .
با این حال ، مثل هر تجربه ی ذهنی دیگه ، ممکنه در برخی افراد و در کوتاه مدت عوارض جزئی و موقتی دیده بشه . سردرد خفیف یا احساس گیجی سبک بعد از جلسه ، به خصوص برای کسانی که برای اولین بار این تجربه رو دارن ، از رایج ترین این موارده . برخی افراد هم ممکنه بعد از جلسه احساس خستگی یا خواب آلودگی موقت کنن ، چیزی شبیه به حسی که بعد از یک خواب کوتاه روزانه تجربه میکنید .
نگرانی دیگه ای که خیلی ها دارن ، مربوط به یادآوری خاطرات ناخوشایند در طول جلسه اس . چون هیپنوتیزم دسترسی به لایه های عمیق تر ذهن رو راحت تر میکنه ، ممکنه گاهی خاطرات فراموش شده یا احساسات سرکوب شده ای سر برآرن که فرد آمادگی رو به رو شدن باهاشون رو نداشته . به همین دلیله که تاکید میشه هیپنوتراپی حتماً باید توسط فرد متخصص و آموزش دیده انجام بشه ، چون یک هیپنوتراپیست حرفه ای میدونه چطور با این مواقع به درستی و با احتیاط برخورد کنه .
یک ریسک دیگه هم به کیفیت خود درمانگر برمیگرده ، نه خود هیپنوتیزم . متاسفانه در فضای غیررسمی ، افرادی بدون آموزش کافی خودشون رو هیپنوتراپیست معرفی میکنن ، کار با چنین افرادی میتونه به نتیجه ی نامناسب یا حتی بدتر شدن مشکل اولیه منجر بشه . به همین خاطر انتخاب یک متخصص دارای مدرک معتبر روان شناسی یا روان پزشکی با تخصص در هیپنوتراپی ، مهم ترین قدم برای یک تجربه ی امنه .
در نهایت ، هیپنوتیزم برای برخی شرایط خاص روانی حاد (که پیش تر هم اشاره کردیم) توصیه نمیشه ، مگر با تشخیص و نظارت مستقیم پزشک . اگر سابقه ی بیماری روانی جدی دارید ، پیش از هر جلسه ای حتماً با پزشک یا روان پزشک خودتون مشورت کنید .
آیا هیپنوتیزم واقعیت دارد؟
با وجود اینکه هیپنوتیزم امروزه در بسیاری از مراکز روان شناسی و پزشکی به عنوان یک روش کمکی معتبر شناخته میشه ، هنوز هم عده ای این سوال رو میپرسن که آیا واقعاً چنین چیزی وجود داره ، یا صرفاً یک نمایش و بازیگریه که در آن فرد فقط وانمود میکنه هیپنوتیزم شده .
جواب کوتاه اینه : بله ، هیپنوتیزم واقعیت داره ، اما نه به شکلی که در فیلم ها و برنامه های تلویزیونی نشون میدن . تحقیقات علمی با استفاده از ابزارهایی مثل تصویربرداری تشدید مغناطیسی (fMRI) نشون داده که در طول هیپنوتیزم ، الگوی فعالیت مغز واقعاً تغییر میکنه ، به خصوص در نواحی مربوط به تمرکز ، پردازش حسی و کنترل توجه . این یعنی چیزی که در حالت هیپنوتیزم اتفاق می افته ، صرفاً یک بازی ذهنی یا وانمودسازی نیست ، بلکه یک تغییر قابل اندازه گیری در عملکرد مغزه .
بخشی از سوء تفاهم رایج درباره ی «واقعی بودن» هیپنوتیزم ، از نمایش های صحنه ای شکل گرفته ، جایی که هیپنوتیزم کننده کارهایی عجیب و اغراق شده از داوطلب ها میخواد . آنچه در این نمایش ها دیده میشه ، معمولاً ترکیبی از هیپنوتیزم واقعی و مقداری تمایل خودِ داوطلب به همراهی با فضای نمایشه ، کسی که روی صحنه میره و داوطلب میشه ، معمولاً از قبل هم آمادگی روانی بالایی برای همکاری داره .
نکته ی مهم تر اینه که واقعی بودن هیپنوتیزم ، به معنای جادویی یا ماورایی بودنش نیست . هیپنوتیزم یک فرآیند کاملاً طبیعی و قابل توضیح علمیه که ریشه در نحوه ی کار مغز و توجه انسان داره ، دقیقاً به همین دلیله که امروز جایگاه علمی و پژوهشی مشخصی پیدا کرده و دیگه صرفاً یک ترفند سرگرمی محسوب نمیشه .
سوالات متداول درباره هیپنوتیزم :
چند جلسه هیپنوتیزم برای نتیجه گیری لازمه؟
این موضوع کاملاً به هدف جلسه و میزان تلقین پذیری فرد بستگی داره . برای موضوعات ساده تر مثل کاهش استرس موقت ، گاهی یک یا دو جلسه کافیه ، اما برای مسائل ریشه دارتر مثل ترک یک عادت طولانی مدت یا مدیریت اضطراب مزمن ، معمولاً بین چهار تا هشت جلسه پیشنهاد میشه . هیپنوتراپیست بعد از جلسه ی ارزیابی اولیه میتونه برآورد دقیق تری ارائه بده .
هیپنوتیزم چه حسی داره ؟
اغلب افراد هیپنوتیزم رو شبیه به حالت لحظاتی قبل از خواب توصیف میکنن ، یک آرامش عمیق فیزیکی همراه با هوشیاری کامل ذهنی . برخی احساس سنگینی در بدن میکنن ، برخی حس سبکی و شناوری ، و برخی هم فقط یک تمرکز خیلی عمیق و آروم رو تجربه میکنن . هیچ دو نفری این تجربه رو دقیقاً یکسان توصیف نمیکنن .
آیا امکان گیر کردن در هیپنوتیزم وجود داره ؟
نه . این یکی از رایج ترین باورهای غلط درباره ی هیپنوتیزمه . چون هیپنوتیزم صرفاً یک حالت تمرکز عمیقه نه بیهوشی یا خواب ، فرد در هر لحظه که بخواد (حتی اگر هیپنوتراپیست هم اتاق رو ترک کنه) میتونه به راحتی چشم هاش رو باز کنه و به حالت عادی برگرده .
آیا در هیپنوتیزم کارهایی برخلاف میل خودمون انجام میدیم ؟
خیر . فرد در حالت هیپنوتیزم کنترل کامل روی اعمال و تصمیم هاش رو حفظ میکنه و هیچ تلقینی که با ارزش ها یا خواسته های اصلی اش در تضاد باشه رو نمیپذیره . این تصور که هیپنوتیزم کننده میتونه فرد رو مثل عروسک کنترل کنه ، فقط یک اغراق نمایشیه .
جمع بندی :
همون طور که در این مقاله دیدیم ، هیپنوتیزم نه یک خواب عمیقه ، نه یک ترفند نمایشی و نه چیزی ماورایی ، بلکه یک حالت طبیعی و علمی از تمرکز عمیق و تلقین پذیریه که وقتی درست و توسط متخصص انجام بشه ، میتونه ابزار موثری برای کاهش استرس ، مدیریت درد ، ترک عادت های ناسالم و حتی خودشناسی عمیق تر باشه . اگر فکر میکنید هیپنوتراپی میتونه به شما کمک کنه ، مهم ترین قدم اینه که سراغ یک متخصص واجد شرایط برید و با یک جلسه ی مشاوره ی اولیه شروع کنید . اگر شماهم دوست دارین اولین قدم در راه بهبود توسعه فردی خودتون رو بردارید از طریق لینک مشخص شده اولین فایل خود هیپنوتیزمی خود را گوش دهید و از تجربیات خود در بخش کامنت های همین پست بنویسید .
